🧪 มข. พัฒนาโมเดลห้องเรียนวิทย์บนเว็บสำหรับ ป.5 ทดลอง 60 คน พบคะแนนคิดเชิงวิทยาศาสตร์ดีขึ้น

ภาพข่าวโมเดลการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ป.5 มข.

ขอนแก่น — นักวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) พัฒนาโมเดลสภาพแวดล้อมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์บนเว็บไซต์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยออกแบบให้เด็กเผชิญโจทย์ปัญหา ตั้งคำถาม ค้นข้อมูล ใช้เครื่องมือคิด และร่วมกันอธิบายด้วยเหตุผล ทดลองใช้ในการวิจัยและพัฒนากับนักเรียนรวม 60 คนในสองระยะ พบคะแนนด้านการคิดเชิงวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังใช้รูปแบบสูงขึ้น อย่างไรก็ดี ผลดังกล่าวยังไม่พิสูจน์ว่าเว็บไซต์นี้ทำให้เด็กเก่งขึ้นมากกว่าวิธีสอนอื่นในทุกบริบท

ผลงานชื่อ Design, Validation, and Evaluation of a Web-Based Constructivist Learning Environment Model and Its Effects on Elementary Students’ Scientific Thinking โดย Chanida Thadsaniyom และ Sumalee Chaijaroen จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น เผยแพร่เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 ในวารสาร Journal of Education and Learning เป็นงานวิจัยเชิงออกแบบและพัฒนา (Design and Development Research: DDR) ซึ่งมุ่งสร้างและตรวจสอบแบบจำลองการเรียนรู้ ไม่ใช่ข่าวเปิดตัวระบบการเรียนออนไลน์ให้ทุกโรงเรียนเข้าใช้แล้ว

จากเรียนเพื่อจำคำตอบ สู่ฝึกอธิบายว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น

แนวคิดพื้นฐานของงานวิจัยคือการเรียนรู้แบบสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง หรือ Constructivism ผู้เรียนไม่ได้รับเพียงเนื้อหาสำเร็จรูป แต่ต้องเชื่อมสิ่งที่สังเกตกับข้อมูลและหลักฐาน แล้วสร้างคำอธิบายที่มีเหตุผล โดยครูทำหน้าที่จัดสถานการณ์ ช่วยตั้งคำถามและสนับสนุนให้เด็กทบทวนวิธีคิด

การคิดเชิงวิทยาศาสตร์ที่งานวิจัยให้ความสำคัญครอบคลุมการสืบเสาะหาคำตอบ การวิเคราะห์ การอนุมาน และการให้เหตุผลเชิงข้อโต้แย้ง ซึ่งต่างจากการจำคำศัพท์วิทยาศาสตร์ได้เพียงอย่างเดียว จุดหมายของการพัฒนาโมเดลจึงอยู่ที่วิธีเรียนรู้และวิธีคิดระหว่างการแก้ปัญหา มากกว่าการนำบทเรียนเดิมขึ้นเว็บไซต์

เว็บเรียนรู้ประกอบด้วย 7 ส่วนที่ทำงานร่วมกัน

ทีมวิจัยออกแบบองค์ประกอบการเรียนรู้เจ็ดส่วน ได้แก่ สถานการณ์ปัญหา เพื่อกระตุ้นการตั้งคำถาม แหล่งเรียนรู้ สำหรับค้นข้อมูล เครื่องมือทางปัญญา ช่วยจัดระบบความคิด การเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อแลกเปลี่ยนเหตุผล การช่วยเหลือระหว่างเรียน (scaffolding) การโค้ชหรือคำชี้แนะ และ ส่วนเสริมทักษะการคิดเชิงวิทยาศาสตร์ โดยโมเดลเน้นการเชื่อมองค์ประกอบเหล่านี้เข้ากับกิจกรรมการเรียนของเด็ก ไม่ใช่การให้ผู้เรียนใช้คอมพิวเตอร์ตามลำพัง

ในทางปฏิบัติ แนวคิดนี้ชี้ว่าครูสามารถออกแบบการเรียนออนไลน์หรือแบบผสมผสานที่ให้เด็กค้นหลักฐาน อธิบายคำตอบร่วมกับเพื่อน และปรับคำอธิบายเมื่อเจอข้อมูลใหม่ได้ แต่การนำไปใช้จริงยังขึ้นกับความพร้อมของครู อุปกรณ์ เครือข่ายอินเทอร์เน็ต เวลาเรียน และคุณภาพกิจกรรมที่จัดขึ้น ไม่ได้หมายความว่าทุกโรงเรียนจะได้ผลเหมือนกลุ่มวิจัยทันที

ทดสอบกับนักเรียน ป.5 รวม 60 คน ผลคะแนนบอกอะไร

กระบวนการวิจัยแบ่งเป็นสามช่วง ได้แก่ การออกแบบและพัฒนาโมเดล การนำไปใช้เพื่อตรวจสอบความเหมาะสม และการนำไปใช้เพื่อประเมินผล โดยมีนักเรียนชั้น ป.5 รวม 60 คนจากสองระยะการดำเนินงาน คัดเลือกแบบสุ่มเป็นกลุ่ม (cluster random sampling) ใช้แบบประเมินการคิดเชิงวิทยาศาสตร์ แบบทดสอบผลสัมฤทธิ์ และการสัมภาษณ์ประกอบการวิเคราะห์

ผลที่รายงานพบว่าคะแนนการคิดเชิงวิทยาศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในสองระยะ โดยระยะที่ใช้รูปแบบเต็มมีผลที่เด่นขึ้น รายงานยังพบความสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างคะแนนคิดเชิงวิทยาศาสตร์กับผลสัมฤทธิ์สูงมาก r = 0.983 อย่างไรก็ตาม ค่าสหสัมพันธ์นี้หมายถึงคะแนนสองด้านเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางใกล้เคียงกันภายในชุดข้อมูลที่ศึกษา ไม่ใช่หลักฐานว่าทักษะหนึ่งเป็นสาเหตุโดยตรงให้อีกทักษะเพิ่มขึ้น

ใช้ต่อได้อย่างไร และยังต้องตรวจสอบอะไรอีก

ประเด็นที่น่าต่อยอดสำหรับโรงเรียนประถมศึกษาในขอนแก่นและอีสานคือการนำองค์ประกอบการสืบเสาะ การอภิปรายด้วยหลักฐาน และการช่วยเหลือระหว่างเรียน ไปออกแบบกิจกรรมที่สอดคล้องกับหลักสูตร โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการจัดซื้อระบบราคาแพงทันที งานวิจัยชี้แนวทางการออกแบบกิจกรรม แต่ไม่ได้ประเมินว่าระบบนี้พร้อมนำไปใช้ทั่วประเทศหรือมีต้นทุนต่ำกว่าการจัดการเรียนรู้รูปแบบอื่น

ข้อจำกัดคือเป็นงานพัฒนาและประเมินรูปแบบกับกลุ่มตัวอย่าง 60 คนจากสองระยะ ไม่ใช่หลักฐานยืนยันผลในโรงเรียนทุกประเภทหรือทุกจังหวัด ผลการเปรียบเทียบก่อน–หลังอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยอื่น เช่น ความแตกต่างของผู้เรียน ประสบการณ์จากการทำแบบทดสอบ หรือการจัดกิจกรรมของครู จึงควรทดสอบซ้ำในโรงเรียนหลายบริบท มีกลุ่มเปรียบเทียบที่เหมาะสม และติดตามว่าความสามารถคิดอย่างมีเหตุผลคงอยู่ระยะยาวเพียงใด

ต้นฉบับและข้อมูลเพิ่มเติม

บทความวิจัยต้นฉบับ Journal of Education and Learning (DOI: 10.5539/jel.v15n6p574) และ ระเบียนงานวิจัยโมเดลห้องเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 บน Thai University Rankings

ภาพปกเป็นภาพประกอบจำลองที่สร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพนักเรียน อุปกรณ์ หรือห้องเรียนที่เข้าร่วมการทดลองจริง

ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์ รายงาน

เรื่องล่าสุด