หลักเมืองขอนแก่นมาจากไหน จากใบเสมาโนนเมืองถึงสนามศาลาสุขใจ

ภาพแฟ้มลานรำบวงสรวงรอบศาลหลักเมืองขอนแก่น

องค์หลักเมืองที่ประดิษฐานอยู่ในศาลหลักเมืองขอนแก่นในปัจจุบันคือ ใบเสมาหินทรายสมัยทวารวดีจากเมืองโบราณโนนเมือง อำเภอชุมแพ เมื่ออัญเชิญเข้ามาในตัวเมือง จึงมีพิธีตั้งเป็นหลักเมืองที่สนามศาลาสุขใจเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2499 ส่วนเสาที่ประดิษฐานอยู่ที่ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองชุมแพเป็นหินอีกหลักหนึ่ง ฐานข้อมูลโบราณคดี ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

จุดนี้ช่วยอธิบายคำว่า “อัญเชิญมาจากชุมแพ” ในคลิป หนึ่งเพลงก่อนกลับบ้าน ชุมแพคืออำเภอที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีต้นทาง ส่วนสนามศาลาสุขใจอยู่หน้าเทศบาลนครขอนแก่นในอำเภอเมืองขอนแก่น

องค์หลักเมืองหินทรายในศาลหลักเมืองขอนแก่น มีดอกไม้และเครื่องสักการะวางอยู่โดยรอบ
ภาพถ่ายองค์หลักเมืองภายในศาลหลักเมืองขอนแก่นในปัจจุบัน

ต้นทางที่เมืองโบราณโนนเมือง

เมืองโบราณโนนเมืองมีร่องรอยชุมชนหลายยุคและพบใบเสมาหินสมัยทวารวดี ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรอธิบายว่าใบเสมาที่นำมาตั้งเป็นหลักเมืองขอนแก่นมีรูปทรงแปดเหลี่ยมและยอดมน ส่วนร่องรอยการลงรักปิดทองบนองค์หลักเมืองน่าจะเกิดขึ้นภายหลังการประดิษฐาน

เรื่องเล่าที่บันทึกไว้กล่าวถึงชายสูงวัยที่พักอยู่ที่โรงนาในบริเวณโนนเมืองเมื่อ พ.ศ. 2498 เขาฝันถึงชายชุดขาวที่อยากไปอยู่ในเมือง จึงนำความไปเล่าให้พระราชสารธรรมมุนี หรือหลวงพ่อกัณหา แห่งวัดศรีนวล ซึ่งเป็นเจ้าคณะจังหวัดขอนแก่นในขณะนั้น

ภาพจำลอง AI ชายสูงวัยที่โรงนาและชายชุดขาวในฉากความฝัน
ภาพจำลองด้วย AI จากคลิป «หนึ่งเพลงก่อนกลับบ้าน» ถ่ายทอดเรื่องเล่าความฝันที่โรงนาแถบโนนเมือง

ตามเรื่องเล่า ระหว่างการอัญเชิญเสาหินครั้งแรกเกิดฝนตกหนักจนรถติดหล่ม คณะจึงนำเสาหินไปพักไว้ที่วัดพระนอนในพื้นที่ ก่อนที่หลวงพ่อกัณหาจะเดินทางไปอัญเชิญด้วยตนเอง บันทึกระบุว่ามีการนำเสาและใบเสมาออกมาหลายหลัก โดยหลักหนึ่งอยู่ที่ศาลหลักเมืองขอนแก่น และอีกหลักหนึ่งอยู่ที่ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองชุมแพ

ภาพจำลอง AI ชาวบ้านช่วยเข็นรถบรรทุกเสาหินที่ติดหล่มขณะฝนตก
ภาพจำลองด้วย AI จากคลิป «หนึ่งเพลงก่อนกลับบ้าน» ฉากรถติดหล่มตามเรื่องเล่าการอัญเชิญเสาหิน

พิธีตั้งหลักเมืองที่สนามศาลาสุขใจ

สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดขอนแก่นระบุว่า หลวงพ่อกัณหาและหลวงธุรนัยพินิจ ผู้ว่าราชการจังหวัดในเวลานั้น เป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งศาลหลักเมือง โดยนำหินจากโบราณสถานในอำเภอชุมแพมาประกอบพิธีทางพุทธศาสนาเมื่อ 20 สิงหาคม 2499 พิธีจัดที่สนามศาลาสุขใจในตัวเมืองขอนแก่น และมีชาวไทยกับชาวไทยเชื้อสายจีนร่วมกันสร้างศาล สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดขอนแก่น · ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

ภาพจำลอง AI ผู้ร่วมพิธีและพระสงฆ์อยู่รอบเสาหินตั้งตรง
ภาพจำลองด้วย AI จากคลิป «หนึ่งเพลงก่อนกลับบ้าน» ฉากพิธีตั้งหลักเมืองขอนแก่น พ.ศ. 2499

70 ปีของพิธีตั้งหลักเมือง และ 229 ปีของเมืองขอนแก่น

พ.ศ. 2569 ครบ 70 ปี นับจากพิธีตั้งหลักเมืองใน พ.ศ. 2499 ส่วนที่มาของตัวเลข 229 ปีแห่งการตั้งเมืองขอนแก่น นับจาก พ.ศ. 2340 เมื่อบ้านบึงบอนได้รับการยกฐานะเป็นเมืองขอนแก่น และท้าวเพียเมืองแพนได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองคนแรก ฐานข้อมูลสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม สผ.

ปีนี้มีกำหนดจัด รำบวงสรวง 10 สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองขอนแก่น ในวันเสาร์ที่ 28 พฤศจิกายน 2569 รอบศาลหลักเมืองขอนแก่น ก่อนเปิดงานเทศกาลไหมนานาชาติ ประเพณีผูกเสี่ยว และงานกาชาดจังหวัดขอนแก่น ศาลหลักเมืองเป็นทั้งสถานที่จัดงานและหนึ่งในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้ร่วมพิธีมาสักการะ ประกาศเชิญชวนของสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอสีชมพู · กำหนดการและจุดรำจากขอนแก่นลิงก์

ภาพปกเป็นภาพแฟ้มกิจกรรมรำบวงสรวงรอบศาลหลักเมืองขอนแก่น

เรื่องล่าสุด