เรียนจบแล้วอยู่ขอนแก่นได้ไหม? มองงาน รายได้ และอนาคตของคนรุ่นใหม่

หน้าแรก » ข่าวขอนแก่น » เรียนจบแล้วอยู่ขอนแก่นได้ไหม? มองงาน รายได้ และอนาคตของคนรุ่นใหม่

บทความชุด “ขอนแก่นโตแล้ว ชีวิตคนเปลี่ยนอย่างไร” ตอนที่ 1 จาก 10

ภาพปกเป็นภาพประกอบสร้างด้วย AI เพื่อสื่อแนวคิดของบทความ

หลังรับปริญญา คำถามสำคัญของคนหนุ่มสาวจำนวนหนึ่งคือ จะสร้างชีวิตในจังหวัดที่เรียนจบได้อย่างไร สำหรับคนที่อยากอยู่ขอนแก่น การตัดสินใจนี้ต้องคิดพร้อมกันทั้งงานที่ตรงกับความสามารถ รายได้หลังหักค่าใช้จ่าย โอกาสก้าวหน้า และการได้อยู่ใกล้ครอบครัว

คำถามว่า “เรียนจบแล้วอยู่ขอนแก่นได้ไหม” จึงควรเริ่มจากการมองตลาดงานหลายด้าน ธุรกิจที่กำลังต้องการคนแบบใด ทักษะที่ผู้สมัครมีช่วยแก้ปัญหาให้ธุรกิจได้อย่างไร และเมืองจะทำให้การเริ่มต้นทำงานกลายเป็นเส้นทางอาชีพที่เติบโตต่อได้เพียงใด

อ่านโครงสร้างงานให้กว้างกว่าภาพเมืองมหาวิทยาลัย

รายงานสถานการณ์แรงงานจังหวัดขอนแก่น ไตรมาส 1 ปี 2568 ระบุผู้มีงานทำ 908,465 คน แบ่งเป็นภาคเกษตรร้อยละ 43.15 และนอกภาคเกษตรร้อยละ 56.85 โดยการขายส่งและขายปลีกมีผู้ทำงาน 209,086 คน ส่วนที่พักแรมและบริการอาหารมีผู้ทำงาน 83,677 คน ตัวเลขชุดนี้เป็นภาพฐานของช่วงเวลานั้น และชี้ให้เห็นว่าการทำมาหากินของจังหวัดมีหลายประเภท

เมื่ออ่านข้อมูลดังกล่าวในเชิงโอกาสอาชีพ คนรุ่นใหม่จึงควรมองไปถึงกิจการที่อาจไม่ได้อยู่ในภาพจำของงานสำนักงาน เช่น การจัดการสินค้า ระบบบัญชี การควบคุมคุณภาพ การขายให้ลูกค้าองค์กร หรือการพัฒนาบริการให้ร้านค้าเดิม งานเหล่านี้เกิดคุณค่าขึ้นได้เมื่อผู้ทำงานเข้าใจปัญหาของกิจการและแสดงให้เห็นว่าตนช่วยเพิ่มรายได้ ลดข้อผิดพลาด หรือทำให้บริการดีขึ้นได้อย่างไร

ฐานข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ มีตารางแรงงานขอนแก่นถึงไตรมาส 2 ปี 2569 จำแนกตามการศึกษา อาชีพ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสถานภาพการทำงาน การอ่านตัวเลขการมีงานทำจึงควรดูองค์ประกอบเหล่านี้ประกอบกัน เพราะจำนวนผู้มีงานทำทั้งจังหวัดตอบคนละคำถามกับโอกาสได้งานตรงสาขาของบัณฑิตใหม่ หรือเหตุผลที่คนคนหนึ่งเลือกย้ายไปทำงานจังหวัดอื่น

โอกาสใหม่เริ่มจากการเชื่อมความรู้กับงานที่เกิดขึ้นจริง

การเติบโตของกิจการหนึ่งสามารถเปิดพื้นที่ให้งานหลายวิชาชีพ เช่น ธุรกิจบริการสุขภาพต้องอาศัยทั้งบุคลากรวิชาชีพ ระบบข้อมูล การดูแลอาคาร และการประสานงาน ส่วนกิจการอาหารต้องเชื่อมการผลิต มาตรฐานสินค้า บรรจุภัณฑ์ การขนส่ง และการขาย การมองความเชื่อมโยงลักษณะนี้ช่วยให้ผู้สมัครเห็นทางเลือกที่กว้างกว่าชื่อตำแหน่งที่คุ้นเคย

ตัวอย่างทิศทางการลงทุนที่มีประกาศชัดเจนคือ มติคณะรัฐมนตรีวันที่ 28 เมษายน 2569 เห็นชอบโครงการศูนย์รักษามะเร็งด้วยอนุภาคโปรตอนของมหาวิทยาลัยขอนแก่น กรอบวงเงิน 3,000 ล้านบาท โดยวางแผนเริ่มบริการในปี 2574 และให้มีบทบาทฝึกอบรมบุคลากรด้านรังสีรักษา ฟิสิกส์การแพทย์ และเทคโนโลยีอนุภาคโปรตอนด้วย

ประเด็นสำหรับคนที่วางแผนอาชีพคือ โครงการระยะยาวเปิดให้เห็นความรู้เฉพาะด้านที่เมืองกำลังเตรียมรองรับ การวางแผนเรียน ฝึกงาน หรือพัฒนาทักษะจึงทำล่วงหน้าได้ แต่ตำแหน่งที่จะเปิดรับจริงยังต้องติดตามประกาศของหน่วยงานในแต่ละช่วง ความรู้เรื่องทิศทางเศรษฐกิจมีประโยชน์เมื่อแปลงเป็นแผนพัฒนาตนเองที่ตรวจสอบความก้าวหน้าได้

สำหรับธุรกิจขนาดเล็ก โอกาสอาจเริ่มจากงานใกล้ตัวมากกว่าโครงการขนาดใหญ่ เช่น ทำระบบรับคำสั่งซื้อให้ร้านค้า จัดข้อมูลลูกค้า ออกแบบบรรจุภัณฑ์ หรือช่วยผลิตเนื้อหาให้สื่อสารกับลูกค้าได้ชัดเจน สิ่งที่ต้องพิสูจน์คือมีผู้ใช้บริการที่ยอมจ่าย และรายรับหลังหักต้นทุนพอเลี้ยงกิจการหรือไม่

ทักษะดิจิทัลต้องใช้งานร่วมกับความเข้าใจคน

วันที่ 2 กรกฎาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จัดเวทีที่ขอนแก่นเพื่อรับฟังความคิดเห็นเรื่องหลักสูตรพัฒนากำลังคนดิจิทัลระดับพื้นที่ ครอบคลุมการรู้เท่าทันดิจิทัล อาสาสมัครดิจิทัล และการพัฒนาเว็บไซต์ที่ทุกคนเข้าถึงได้ เหตุการณ์นี้เป็นตัวอย่างของการเตรียมทักษะที่ต้องคำนึงถึงผู้ใช้หลายกลุ่ม รวมทั้งผู้สูงอายุและคนพิการ

หากต่อยอดมาสู่การทำงาน ทักษะที่มีคุณค่าจึงประกอบด้วยทั้งการใช้เครื่องมือและการทำความเข้าใจปัญหา ผู้ที่ทำตารางข้อมูลได้ควรอธิบายได้ว่าข้อมูลช่วยตัดสินใจอะไร ผู้ที่ผลิตสื่อได้ควรรู้ว่าสื่อกำลังสื่อสารกับใคร และผู้ที่ทำเว็บไซต์ได้ควรทำให้ผู้ใช้ดำเนินการจนจบได้สะดวก ความสามารถเหล่านี้แสดงผ่านชิ้นงานและผลการใช้งานได้ชัดกว่ารายชื่อโปรแกรมในประวัติสมัครงานเพียงอย่างเดียว

สำหรับผู้เริ่มต้น แฟ้มผลงานอาจมีโครงการขนาดเล็กที่ทำจริง พร้อมอธิบายโจทย์ วิธีทำ และผลที่วัดได้ การฝึกงานที่มีผู้ดูแลและมีโจทย์ชัดเจนช่วยให้เกิดผลงานประเภทนี้ ขณะที่นายจ้างได้เห็นวิธีคิดและความรับผิดชอบของผู้สมัครก่อนตัดสินใจร่วมงานกันระยะยาว

เงินเดือนต้องอ่านคู่กับรายจ่ายและเวลาชีวิต

การเปรียบเทียบงานในขอนแก่นกับงานต่างจังหวัดควรเริ่มจากงบของแต่ละครัวเรือน รายได้ที่นำมาใช้ได้จริงต้องหักค่าที่พัก อาหาร การเดินทาง ภาระหนี้ และเงินที่ต้องดูแลครอบครัว การได้อยู่บ้านเดิมอาจลดรายจ่ายบางส่วนสำหรับบางคน แต่ผู้ที่ต้องเช่าที่พักหรือเดินทางหลายต่อก็อาจมีต้นทุนอีกแบบหนึ่ง

เวลาเดินทางเป็นอีกส่วนของการตัดสินใจ งานที่ดูใกล้บ้านในแผนที่อาจต้องเดินทางอ้อม ขณะที่งานที่ไกลกว่าอาจมีรถรับส่งหรือเวลาทำงานที่เหมาะกับชีวิต การเปรียบเทียบจึงควรใช้ข้อมูลจากสถานที่และตารางงานจริง รวมถึงถามให้ชัดเรื่องวันทำงาน การทำงานเป็นกะ ค่าตอบแทนส่วนที่แน่นอน และสวัสดิการที่ใช้ได้จริง

การทำงบสองหรือสามทางเลือกช่วยให้เห็นเหตุผลของการตัดสินใจ เช่น อยู่บ้านและทำงานในจังหวัด เช่าที่พักใกล้ที่ทำงาน หรือย้ายไปจังหวัดอื่น แล้วดูทั้งเงินคงเหลือ เวลา และโอกาสพัฒนาทักษะ ผลลัพธ์อาจต่างกันตามภาระครอบครัวและช่วงชีวิต จึงไม่จำเป็นต้องมีคำตอบเดียวสำหรับผู้จบการศึกษาทุกคน

งานแรกต้องพาไปถึงงานถัดไป

ความน่าสนใจของงานไม่ได้จบที่วันเริ่มงาน คนรุ่นใหม่ควรมองว่าอีกสองหรือสามปีจะรับผิดชอบงานที่ยากขึ้นได้หรือไม่ ได้ฝึกกับใคร มีเกณฑ์ประเมินผลงานอย่างไร และทักษะที่สะสมสามารถนำไปใช้กับงานอื่นในอนาคตได้เพียงใด

ในมุมของนายจ้าง การประกาศหน้าที่งาน ช่วงค่าตอบแทน เงื่อนไขการทำงาน และเส้นทางพัฒนาให้ชัด ช่วยให้คนที่สมัครเข้าใจสิ่งที่องค์กรคาดหวัง ธุรกิจขนาดเล็กอาจมีตำแหน่งเลื่อนขั้นไม่มาก แต่สามารถเพิ่มความรับผิดชอบ เปิดให้เรียนรู้งานทั้งกระบวนการ และประเมินค่าตอบแทนตามความสามารถที่เพิ่มขึ้นได้

ส่วนมหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษา สามารถเชื่อมโครงงานกับปัญหาของผู้ประกอบการในจังหวัดให้ต่อเนื่องตลอดปี โครงการหนึ่งที่มีลูกค้าหรือผู้ใช้จริงช่วยให้นักศึกษาเห็นโลกการทำงาน พร้อมเปิดโอกาสให้นายจ้างพบคนที่มีทักษะตรงกับงาน การติดตามผลหลังฝึกงานจึงควรดูทั้งคุณภาพงาน ความพึงพอใจ และการได้ทำงานต่อ ไม่จำกัดอยู่ที่จำนวนผู้เข้าร่วม

เมืองที่คนรุ่นใหม่เลือกอยู่ ต้องสร้างทางเลือกต่อเนื่อง

หากขอนแก่นต้องการเป็นเมืองที่คนรุ่นใหม่สร้างอนาคตได้ การทำให้ข้อมูลโอกาสเข้าถึงง่ายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำได้ทันที ทั้งประกาศรับสมัครที่บอกเงื่อนไขครบ แหล่งพัฒนาทักษะที่ตรงกับงาน และพื้นที่ให้ผู้ประกอบการพบคนที่มีความสามารถ การเดินทาง ที่พัก และบริการสำหรับครอบครัวก็เป็นส่วนหนึ่งของความสามารถในการทำงานต่อเนื่องเช่นกัน

ตัวชี้วัดที่ควรติดตามในระยะต่อไปจึงรวมถึงจำนวนงานที่มีเส้นทางเติบโต รายได้หลังเริ่มทำงานระยะหนึ่ง การได้ใช้ทักษะที่เรียนมา และเหตุผลที่คนเลือกอยู่หรือย้าย การมีข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้จังหวัดปรับนโยบายได้ตรงกับชีวิตของคนแต่ละกลุ่มมากขึ้น

สำหรับผู้ที่กำลังตัดสินใจ จุดเริ่มต้นคือกำหนดงานที่อยากทำ ประเมินทักษะจากผลงานของตน และเปรียบเทียบข้อเสนอจากนายจ้างจริง สามารถติดตามประกาศที่ หน้าหางานขอนแก่นลิงก์ แล้วอ่านรายละเอียดของผู้รับสมัครแต่ละแห่งประกอบ โอกาสอยู่ขอนแก่นจะชัดขึ้นเมื่อมองเห็นทั้งงานที่ทำได้ในวันนี้ และเส้นทางที่จะเติบโตต่อในวันข้างหน้า