🥬 มข. ตรวจผักสดจากตลาดขอนแก่น 100 ตัวอย่าง พบสารกำจัดแมลงตกค้างบางรายการ ชี้ความสำคัญอาหารปลอดภัย

KKL cover - KKU laboratory pesticide residue vegetables

ขอนแก่น — งานวิจัยของนักวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่นตรวจตัวอย่างผักสดจากตลาดในจังหวัดขอนแก่นจำนวน 100 ตัวอย่าง จากผัก 10 ชนิด พบสารกำจัดแมลงกลุ่มไพรีทรอยด์ในตัวอย่างบางรายการ และผลการคำนวณความเสี่ยงจากการบริโภคชี้ว่าอาจมีความเสี่ยงเกินระดับที่ยอมรับได้ในบางกรณี โดยเฉพาะเด็ก งานนี้สะท้อนความจำเป็นของการสุ่มตรวจอาหารปลอดภัยและสื่อสารข้อมูลความเสี่ยงอย่างถูกต้อง แต่ เป็นผลจากตัวอย่างที่เก็บระหว่างเดือนพฤษภาคม–กรกฎาคม 2567 ไม่ใช่ข้อมูลยืนยันว่าผักที่ขายอยู่ในตลาดขอนแก่นขณะนี้มีสารตกค้างในระดับเดียวกัน

งานวิจัยเรื่อง Pyrethroid residue concentrations and associated consumer health risks in fresh vegetables from Khon Kaen markets, Thailand เผยแพร่ใน Journal of Health Research เดือนกรกฎาคม 2569 โดยทีมผู้วิจัยจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ Kodchakorn Uengchuen, Pokkamol Laoraksawong, Tongpak Donprajum, Sakda Seesophon, Rittirong Junggoth, Oranuch Sanpool, David Nugroho, Aphinya Thinthasit และ Worawan Poochada

ตรวจอะไร อย่างไร และเก็บข้อมูลเมื่อใด

ทีมวิจัยเก็บตัวอย่างผักสด 10 ชนิดรวม 100 ตัวอย่างจากตลาดรูปแบบต่าง ๆ ในขอนแก่น ระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคม 2567 จากนั้นตรวจวัดสารกำจัดแมลงกลุ่มไพรีทรอยด์ด้วยเครื่องแก๊สโครมาโทกราฟีร่วมกับตัวตรวจจับอิเล็กตรอน (GC–μECD) และประเมินการรับสัมผัสผ่านอาหารจากปริมาณสารที่ตรวจพบร่วมกับข้อมูลการบริโภคอ้างอิง

สารไพรีทรอยด์เป็นสารกำจัดแมลงที่ใช้ในภาคเกษตรหลายชนิด การตรวจพบสารตกค้างจึงต้องพิจารณาร่วมกับชนิดผัก ชนิดสาร ปริมาณที่ตรวจได้ เกณฑ์สารพิษตกค้างสูงสุด (Maximum Residue Limit: MRL) และปริมาณอาหารที่บริโภค การพบสารไม่ได้แปลอัตโนมัติว่าผักตัวอย่างนั้นเป็นอันตรายทันที

คะน้ามีค่าที่ตรวจพบสูงในบางสาร แต่ห้ามเหมารวมเป็นผักทุกแผง

ตามบทคัดย่อของงานวิจัย ตัวอย่างคะน้ามีค่าสูงสุดที่รายงานสำหรับสาร lambda-cyhalothrin เท่ากับ 0.71 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และสาร bifenthrin เท่ากับ 0.70 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ในชุดตัวอย่างที่ศึกษา ข้อค้นพบนี้เป็นผลตรวจจากตัวอย่างภายใต้เงื่อนไขการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของคะน้าในจังหวัดทั้งหมด และยังไม่ควรนำตัวเลขที่แยกจากตารางเกณฑ์เฉพาะชนิดพืชและสารไปสรุปว่าผักทุกตัวอย่างเกินมาตรฐานกฎหมาย

ผู้วิจัยรายงานว่าการประเมินความเสี่ยงทั้งการรับสัมผัสระยะสั้นและระยะยาวมีบางกรณีที่บ่งชี้ความเสี่ยงเกินเกณฑ์ที่ยอมรับได้ โดยเด็กเป็นกลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ อย่างไรก็ดี ค่าความเสี่ยงที่คำนวณได้เป็น การประเมินจากข้อมูลห้องปฏิบัติการและสมมติฐานการบริโภค ไม่ใช่การยืนยันว่าผู้ที่รับประทานผักจากตลาดเกิดโรคแล้ว

งานวิจัยนำไปใช้ประโยชน์จริงอย่างไร

  • หน่วยงานตรวจสอบอาหาร: ใช้ข้อมูลเป็นสัญญาณให้จัดแผนสุ่มตรวจต่อเนื่อง โดยกำหนดช่วงเวลา ชนิดผัก สารที่เฝ้าระวัง และการเปรียบเทียบมาตรฐานที่เป็นปัจจุบัน
  • ตลาดและผู้ประกอบการ: พัฒนาระบบทราบแหล่งผลิตและบันทึกการรับสินค้าจากเกษตรกร เพื่อช่วยตรวจสอบย้อนกลับเมื่อพบตัวอย่างที่ต้องติดตาม
  • เกษตรกร: จัดการใช้สารกำจัดแมลงอย่างถูกต้องและปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลาก รวมทั้งระยะเว้นก่อนเก็บเกี่ยว และส่งเสริมทางเลือกการจัดการศัตรูพืชที่เหมาะสม
  • ผู้บริโภค: เลือกแหล่งจำหน่ายที่มีการตรวจสอบย้อนกลับได้ ล้างและเตรียมผักตามหลักสุขาภิบาล และติดตามข้อมูลผลตรวจจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยไม่เข้าใจว่าการล้างรับประกันกำจัดสารทุกชนิดได้ทั้งหมด

แนวทางเหล่านี้เป็นข้อเสนอเชิงสาธารณสุขและการจัดการความเสี่ยงที่สามารถต่อยอดจากข้อค้นพบ ไม่ใช่มาตรการที่งานวิจัยได้ทดลองเปรียบเทียบประสิทธิผลไว้แล้ว

ข้อจำกัดสำคัญของข่าวนี้

งานวิจัยตรวจเพียง 100 ตัวอย่างจากช่วงเก็บข้อมูลปี 2567 และไม่ครอบคลุมทุกตลาด ทุกฤดู หรือทุกกลุ่มสารกำจัดศัตรูพืช ข้อมูลบทคัดย่อที่เข้าถึงได้ยังไม่เพียงพอให้เปรียบเทียบทุกตัวอย่างกับค่า MRL รายชนิดโดยละเอียด ดังนั้นไม่ควรกล่าวหาตลาดหรือผู้ขายรายใด หรืออ้างว่าสถานการณ์ปัจจุบันเป็นเช่นเดียวกับผลตรวจเมื่อสองปีก่อน

แหล่งข้อมูลและหมายเหตุภาพ

บทความวิจัยต้นฉบับ: Journal of Health Research — Pyrethroid residue concentrations and associated consumer health risks (DOI: 10.56808/2586-940x.1211) และ ระเบียนบทคัดย่อใน Thai University Rankings

ภาพปกเป็นภาพจำลองการตรวจผักในห้องปฏิบัติการที่สร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพตัวอย่างผักจากงานวิจัยหรือสถานที่จำหน่ายจริง

ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์ รายงาน

เรื่องล่าสุด