ขอนแก่น — ทีมวิจัยจากศูนย์บริการโลหิต คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พัฒนากระบวนการติดตามผู้บริจาคโลหิตหลังบริจาคโดยใช้ LINE Official Account เชื่อมการปรึกษาแพทย์ผ่านระบบออนไลน์ ก่อนใช้โทรศัพท์และจดหมายเป็นช่องทางสำรอง ทดลองใช้กับผู้บริจาคที่ต้องติดตาม 168 คน พบว่าติดต่อยืนยันการรับทราบข้อมูลได้ 162 คน หรือ 96.4% สะท้อนแนวทางยกระดับความต่อเนื่องของบริการที่โรงพยาบาลอื่นสามารถศึกษาเพื่อนำไปปรับใช้ โดยต้องรักษาความลับข้อมูลสุขภาพและไม่ทอดทิ้งผู้ที่เข้าไม่ถึงระบบดิจิทัล
งานวิจัยเรื่อง A Stepwise Telemedicine Follow-Up System for Blood Donors in a University Blood Bank: Prospective Implementation Study เผยแพร่ในวารสาร JMIR Formative Research เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569 โดย Ronnarit Boonyarat, Poonsup Sripara, Namrin Boonmawongsa, Boonsong Benjangkaprasert และ Weerasak Mahama สังกัดศูนย์บริการโลหิต คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ทำไมบริจาคเลือดแล้วจึงอาจต้องติดตาม
หลังการบริจาค อาจมีผู้บริจาคบางรายที่ต้องรับทราบผลตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม มีระดับฮีโมโกลบินต่ำ หรือเกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่ต้องได้รับคำแนะนำและติดตามต่อ ระบบที่ใช้จดหมายเป็นหลักมีข้อจำกัดตรงที่ไม่สามารถยืนยันได้แน่ชัดว่าผู้รับเปิดอ่านหรือได้รับข้อมูล และไม่สะดวกต่อการสื่อสารกลับ การติดตามจึงเป็นส่วนหนึ่งของความปลอดภัยและความรับผิดชอบต่อผู้บริจาค ไม่ใช่เพียงการแจ้งผลตรวจครั้งเดียว
ระบบ 4 ขั้นตอน ใช้แชตนัดหมาย แต่คุยข้อมูลสุขภาพผ่านช่องทางปลอดภัย
- LINE Official Account: ส่งข้อความทั่วไปเพื่อเริ่มติดต่อ นัดหมาย และแจ้งข้อมูลติดตามที่ไม่อ่อนไหว ไม่ใช้แชตสาธารณะเป็นช่องทางเปิดเผยรายละเอียดการแพทย์
- แพลตฟอร์ม Dietz: ให้แพทย์ปรึกษาผู้บริจาคด้วยเสียงหรือวิดีโอ พร้อมระบบยืนยันตัวตนสองขั้นตอนและการคุ้มครองข้อมูล
- โทรศัพท์: เจ้าหน้าที่ใช้ติดต่อเมื่อช่องทางดิจิทัลไม่สำเร็จ
- จดหมาย: เป็นช่องทางสุดท้ายสำหรับผู้ที่ไม่สามารถติดต่อได้ผ่านช่องทางก่อนหน้า
ผู้วิจัยดำเนินการที่โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยขอนแก่นระหว่างวันที่ 20 มิถุนายน 2567 ถึง 30 พฤษภาคม 2568 ในช่วงดังกล่าวมีผู้บริจาคโลหิตทั้งหมด 30,018 คน และมี 168 คนที่เข้าเกณฑ์ต้องติดตามหลังบริจาค การประเมินครั้งนี้จึงเป็นข้อมูลจากการใช้งานจริงของศูนย์บริการโลหิต ไม่ใช่การทดลองกับผู้บริจาคทุกคน
ผลใช้งานจริง: ติดต่อยืนยันได้ 162 คน แต่ยังมีผู้ที่ยืนยันการรับแจ้งไม่ได้
- 146 คน (86.9%) ใช้กระบวนการปรึกษาแพทย์ทางไกล
- 16 คน (9.5%) ติดตามและยืนยันการติดต่อทางโทรศัพท์
- 6 คน (3.6%) ต้องใช้จดหมาย โดยยังยืนยันการรับทราบไม่ได้
- รวมการติดต่อที่ผู้รับตอบยืนยัน 162 จาก 168 คน (96.4%) โดยไม่นับเพียงสถานะอ่านแชตเป็นการยืนยัน
สำหรับกลุ่มที่ใช้บริการแพทย์ทางไกล 146 คน มีข้อมูลเวลาการดำเนินการครบถ้วน พบค่ามัธยฐานเวลาปิดเคส 1.90 ชั่วโมง และผู้ตอบแบบประเมิน 122 คนให้คะแนนความพึงพอใจเฉลี่ย 4.44 จาก 5 อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้ตอบและรูปแบบบริการมีข้อจำกัด จึงไม่ควรนำตัวเลขไปอ้างว่าทุกเคสใช้เวลาน้อยกว่า 2 ชั่วโมง
โรงพยาบาลหรือคลังเลือดอื่นนำหลักการนี้ไปใช้อย่างไร
บทเรียนสำคัญไม่ใช่การบังคับให้ผู้บริจาคใช้แอปเดียว แต่คือการออกแบบ ระบบติดตามหลายช่องทางที่ตรวจสอบได้ หน่วยบริการสามารถพิจารณาจัดทำทะเบียนผู้ที่ต้องติดตาม กำหนดเจ้าหน้าที่รับผิดชอบและเวลาตอบสนอง ใช้ช่องทางสื่อสารทั่วไปเฉพาะนัดหมาย ส่งรายละเอียดสุขภาพผ่านระบบที่ยืนยันตัวตนและรักษาความลับ และมีโทรศัพท์หรือจดหมายสำรองสำหรับผู้ที่ไม่มีสมาร์ตโฟน
อีกแนวทางที่ต่อยอดได้คือการติดตามว่าเคสใดรับทราบแล้ว เคสใดยังอยู่ระหว่างปรึกษา และเคสใดต้องประสานบริการอื่น โดยคำนึงถึงกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและแนวปฏิบัติด้านข้อมูลสุขภาพ แนวทางนี้เป็นการสังเคราะห์การใช้ประโยชน์จากงานวิจัย ไม่ใช่การระบุว่าโรงพยาบาลอื่นนำไปใช้แล้ว
ข้อจำกัด: ไม่ใช่หลักฐานว่าประสิทธิภาพเพิ่มจากระบบเดิมกี่เปอร์เซ็นต์
งานนี้ศึกษาจากโรงพยาบาลเดียว ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบในช่วงเวลาเดียวกัน และระบบจดหมายเดิมไม่มีข้อมูลยืนยันการติดต่อที่นำมาเปรียบเทียบโดยตรง จึงไม่สามารถสรุปว่าอัตราติดต่อเพิ่มขึ้น 96.4 จุดเปอร์เซ็นต์จากเดิมได้ การศึกษายังแสดงว่าผู้บริจาคบางรายยังเข้าไม่ถึงดิจิทัล ซึ่งเป็นเหตุผลให้ระบบติดตามต้องมีหลายช่องทางควบคู่กัน
แหล่งข้อมูลและหมายเหตุภาพ
บทความวิจัยต้นฉบับ: JMIR Formative Research — A Stepwise Telemedicine Follow-Up System for Blood Donors (DOI: 10.2196/95132) และ ระเบียนงานวิจัยเรื่องระบบติดตามผู้บริจาคโลหิตใน Thai University Rankings
ภาพปกสร้างด้วย AI เพื่อประกอบแนวคิดระบบติดตาม ไม่ใช่ภาพเจ้าหน้าที่หรือเหตุการณ์จริงในงานวิจัย
ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์ รายงาน


