🌏 องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เตือน “เอลนีโญ 2026” ทวีความรุนแรงรวดเร็ว โลกเสี่ยงเผชิญสภาพอากาศสุดขั้ว

• เอลนีโญ 2026 ทวีความรุนแรงรวดเร็ว
• WMO คาดคงอยู่ถึงกุมภาพันธ์ 2027
• อุณหภูมิแปซิฟิกตะวันออกสูงกว่าปกติ
• หลายพื้นที่เสี่ยงสภาพอากาศรุนแรงขึ้น
• กระทบทั้งสุขภาพ เกษตร และคุณภาพอากาศ

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO ออกคำเตือนล่าสุดว่า โลกกำลังอยู่ใน “เขตอันตราย” ของสภาพอากาศสุดขั้ว ท่ามกลางปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็ว โดยคาดว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวมีโอกาส 100% ที่จะคงอยู่ต่อไปอย่างน้อยจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2027 และอาจส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศทั่วโลกในช่วงหลายเดือนข้างหน้า

ปรากฏการณ์เอลนีโญครั้งล่าสุดเริ่มขึ้นเมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ก่อนจะทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา โดยช่วงต้นเดือนสิงหาคม อุณหภูมิบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกสูงกว่าค่าปกติ 2.6 องศาเซลเซียส หรือ 4.68 องศาฟาเรนไฮต์ ซึ่งสูงกว่าสถิติสูงสุดในปีก่อน ๆ อย่างมาก

António Guterres เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ หรือ UN ระบุว่า ปรากฏการณ์เอลนีโญกำลังทวีความรุนแรงขึ้น ขณะที่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชี้ว่า น้ำทะเลและอุณหภูมิผิวน้ำทะเลกำลังสูงขึ้น รวมถึงอุณหภูมิโลกยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เอลนีโญเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่ทำให้อุณหภูมิและลมในมหาสมุทรแปซิฟิกเปลี่ยนแปลง และส่งผลต่อรูปแบบสภาพอากาศในหลายพื้นที่ทั่วโลก แม้ที่ผ่านมาโลกจะเคยเผชิญเอลนีโญรุนแรงหลายครั้ง แต่รายงานระบุว่า ครั้งนี้มีการพัฒนาและทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็วเป็นพิเศษ

นักวิทยาศาสตร์ติดตามเอลนีโญจากข้อมูลอุณหภูมิบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนใกล้เส้นศูนย์สูตร ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์และองค์กรด้านสภาพอากาศ รวมถึงสำนักงานอุตุนิยมวิทยาของออสเตรเลีย เริ่มใช้ “ดัชนีสัมพัทธ์” ซึ่งคำนึงถึงผลจากภาวะโลกร้อน เพื่อช่วยประเมินความรุนแรงของเอลนีโญภายใต้สภาพภูมิอากาศที่ร้อนขึ้น

สำหรับเอลนีโญปี 2026 มีความโดดเด่น 2 ประการ คือ การทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็วและระดับความร้อนที่สูง โดยตามปกติเอลนีโญจะขึ้นถึงจุดสูงสุดในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม แต่ครั้งนี้ตรวจพบความอบอุ่นผิดปกติตั้งแต่ช่วงต้นของฤดูกาล

ข้อมูลเดือนสิงหาคมยังแสดงว่า ดัชนีความร้อนสัมพัทธ์สูงกว่าค่าเฉลี่ย 2.3 องศาเซลเซียส สูงกว่าหลายปีที่เกิดเอลนีโญ โดยในออสเตรเลีย ปีที่เกิดเอลนีโญมักสัมพันธ์กับสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งกว่าปกติ แม้เอลนีโญแต่ละครั้งอาจก่อให้เกิดผลกระทบแตกต่างกัน รายงานระบุว่าเอลนีโญครั้งนี้อาจนำไปสู่อุณหภูมิโลกสูงเป็นประวัติการณ์ในปี 2027

ผลกระทบของเอลนีโญปรากฏขึ้นในหลายพื้นที่ โดยประเทศรอบมหาสมุทรแปซิฟิกอาจได้รับผลกระทบโดยตรงและรุนแรง ในอินโดนีเซียซึ่งเผชิญไฟป่าครั้งใหญ่เมื่อเดือนที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์มองว่าเอลนีโญในปัจจุบันเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้สถานการณ์ไฟป่ารุนแรงขึ้น

เอลนีโญยังส่งผลต่อรูปแบบและบริเวณการก่อตัวของพายุไซโคลน โดยภาพถ่ายดาวเทียมพบพายุไซโคลนเขตร้อนกำลังก่อตัว 4 ลูกในมหาสมุทรแปซิฟิก ตั้งแต่บริเวณใกล้ญี่ปุ่นไปจนถึงฮาวาย ซึ่งถือว่าผิดปกติ เนื่องจากโดยทั่วไปเอลนีโญจะกระตุ้นกิจกรรมพายุไซโคลนในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกและตอนกลางจากการพาน้ำอุ่นเข้าสู่พื้นที่ดังกล่าว

รายงานยังระบุว่า เมื่อเอลนีโญทวีความรุนแรงขึ้น อาจทำให้ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศรุนแรงตามไปด้วย โดยประชาชนเกือบ 50 ล้านคนในชุมชนเปราะบางถูกคาดการณ์ว่าอาจเผชิญภาวะอดอยากอย่างรุนแรง ขณะที่เกษตรกรทั่วโลกต้องรับมือกับสภาพอากาศที่คาดเดาได้ยาก ตั้งแต่อุทกภัยที่สร้างความเสียหายต่อพืชผลในอเมริกาใต้ ไปจนถึงภัยแล้งรุนแรงในบางพื้นที่ของแอฟริกา

นักวิทยาศาสตร์จึงเห็นถึงความจำเป็นของการวิจัยและเพิ่มศักยภาพด้านการสร้างแบบจำลอง เพื่อระบุพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบมากที่สุด พร้อมระบุถึงความสำคัญของการลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้โลกร้อนขึ้น

นอกจากผลกระทบด้านสภาพอากาศ เอลนีโญยังอาจส่งผลต่อสุขภาพ เนื่องจากมักเกิดร่วมกับอุณหภูมิที่สูงขึ้น ปริมาณฝนลดลง ความแห้งแล้ง และความเสี่ยงไฟป่า โดยควันและมลพิษจากไฟป่าอาจนำไปสู่สถานการณ์หมอกควันที่เป็นอันตราย

ผลกระทบต่อสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับเอลนีโญยังรวมถึงโรคที่มีแมลงเป็นพาหะ เช่น มาลาเรีย ไข้เลือดออก และไข้เหลือง รวมถึงโรคที่เกิดจากน้ำ เช่น อหิวาตกโรค ไข้ไทฟอยด์ และการติดเชื้อที่ทำให้เกิดอาการท้องร่วง ขณะเดียวกัน ยังต้องให้ความสำคัญกับผลกระทบต่อโรคไม่ติดต่อด้วย

ผลการวิจัยยังพบความเชื่อมโยงระหว่างความเครียดจากความร้อน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และปรากฏการณ์เอลนีโญ โดยอุณหภูมิที่สูงขึ้นเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคจากความร้อน เช่น ฮีตสโตรก ภาวะอ่อนเพลียจากความร้อน ตะคริวจากความร้อน และผื่นจากความร้อน

การอยู่ท่ามกลางอุณหภูมิสูงเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดอาการเหงื่อออก สับสน ผิวแห้ง และผื่นจากความร้อน ส่วนกรณีรุนแรงอาจนำไปสู่ฮีตสโตรก ขณะที่อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นอย่างฉับพลันอาจกระทบกระบวนการเผาผลาญของอวัยวะภายใน และอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจ ไต ปอด หรืออวัยวะสำคัญอื่นล้มเหลว

ในช่วงที่เอลนีโญมีความรุนแรง คุณภาพอากาศอาจได้รับผลกระทบเช่นกัน โดยมลพิษอย่างไนโตรเจนไดออกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และอนุภาคโอโซน อาจระคายเคืองระบบทางเดินหายใจ กระตุ้นอาการหอบหืด และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินหายใจ

แนวทางลดความเสี่ยง ได้แก่ การตรวจสอบดัชนีคุณภาพอากาศ หลีกเลี่ยงการออกนอกอาคารเมื่อคุณภาพอากาศไม่ดี สวมหน้ากากอนามัย ใช้ยาพ่นสำหรับผู้ที่มีอาการหอบตามความเหมาะสม และรักษาความสะอาดภายในบ้านเพื่อลดฝุ่น

นอกจากนี้ การเผชิญเหตุสภาพอากาศรุนแรง การพลัดถิ่น รวมถึงความปั่นป่วนด้านเศรษฐกิจและสังคมเป็นเวลานาน อาจนำไปสู่ความวิตกกังวลเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ ซึ่งส่งผลต่อทั้งสุขภาพจิตและสุขภาพกาย

การดูแลสุขภาพในช่วงเอลนีโญสามารถทำได้ด้วยการออกกำลังกายในร่มหรือเลือกช่วงเวลาที่อากาศเย็นกว่า รับประทานอาหารให้สมดุล ดูแลการนอนหลับ ติดต่อสื่อสารกับผู้อื่น และดูแลตนเองผ่านกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ

รายงานย้ำว่า ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้เชี่ยวชาญ และประชาชน มีความสำคัญต่อการลดผลกระทบจากเอลนีโญทั้งในด้านภัยธรรมชาติและสุขภาพ รวมถึงช่วยให้ประชาชนมีข้อมูลสำหรับตัดสินใจและเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น