เมื่อเวลา 08.30 น. วันที่ 12 สิงหาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เพจวัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง ได้เผยแพร่กำหนดการพระราชทานน้ำหลวงสรงศพ พระเดชพระคุณพระพรหมวชิรดิลก (สมาน สุเมโธ อุบลพิทักษ์ ป.ธ.9) ที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 9 (ธรรมยุต) เจ้าอาวาสวัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง จังหวัดขอนแก่น ในวันที่ 13 สิงหาคม 2569 เวลา 13.00 น. หลังมรณภาพเมื่อเวลา 00.00 น. วันที่ 12 สิงหาคม 2569 ที่กุฏิปลอดเชื้อ วัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง ตำบลพระลับ อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

ทางเพจยังเผยแพร่ข้อความน้อมกราบถวายความอาลัยอย่างสูงยิ่งต่อพระเดชพระคุณพระพรหมวชิรดิลก (สมาน สุเมโธ ป.ธ.9) ที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 9 (ธรรมยุต) เจ้าอาวาสวัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง โดยภายหลังการมรณภาพ คณะสงฆ์ ศิษยานุศิษย์ พุทธศาสนิกชน และผู้ที่ให้ความเคารพเลื่อมใสศรัทธาจำนวนมาก ต่างทยอยเดินทางมาช่วยเตรียมงานและจัดเตรียมสถานที่ตามกำหนดการของคณะสงฆ์ ท่ามกลางความเศร้าโศกเสียใจ

นายพงศ์ธร พิศาพิทักษ์กุล อดีตนายกเทศมนตรีนครขอนแก่น และลูกศิษย์วัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง กล่าวว่า พระพรหมวชิรดิลกเป็นพระเถรานุเถระของวงการสงฆ์ภาคอีสานและระดับประเทศ มีลูกศิษย์ทั้งในวงการสงฆ์ ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ และภาคส่วนต่าง ๆ มากมายทั้งในประเทศและต่างประเทศ อีกทั้งเป็นพระเถระผู้มีบทบาทสำคัญด้านการปกครองคณะสงฆ์ธรรมยุตในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และด้านการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลี โดยเกี่ยวข้องกับการก่อตั้งและการสอนพระปริยัติธรรมในหลายสำนักเรียน รวมทั้งวัดป่าแสงอรุณและศูนย์ศึกษาบาลีอีสาน

นายพงศ์ธร กล่าวว่า พระพรหมวชิรดิลกมีอาการป่วยด้วยโรคประจำตัว และเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลทั้งในกรุงเทพมหานครและจังหวัดขอนแก่นมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงจริยวัตรด้านพระพุทธศาสนา คงไว้ซึ่งพระธรรมคำสั่งสอน และประกอบศาสนกิจของสงฆ์อย่างเคร่งครัด รวมถึงชื่นชอบและคงไว้ซึ่งขนบธรรมเนียมประเพณีของภาคอีสานในด้านต่าง ๆ

พระพรหมวชิรดิลกเป็นพระเถระชาวขอนแก่นโดยกำเนิด และมีความเกี่ยวข้องกับวัดในจังหวัดตั้งแต่ช่วงต้นของชีวิตสมณเพศ ก่อนมีบทบาททั้งในฐานะครูสอนพระปริยัติธรรม ผู้บริหารการศึกษาคณะสงฆ์ และพระสังฆาธิการฝ่ายธรรมยุตในระดับจังหวัดและระดับภาค โดยเฉพาะด้านการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ธรรมยุตในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ด้านการศึกษาและการสอนพระปริยัติธรรม ใน พ.ศ. 2509 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี วัดศรีจันทร์ และ พ.ศ. 2510 เป็นผู้ก่อตั้งสำนักเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม-บาลี วัดป่าชัยวัน

พระพรหมวชิรดิลกเกิดเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2488 ที่บ้านเลขที่ 105 หมู่ 9 บ้านเลิงเปือย หรือบ้านแอวมอง ตำบลพระลับ อำเภอเมืองขอนแก่น มีนามเดิมว่า สมาน อุบลพิทักษ์ เป็นบุตรของโยมคุณพ่อไหล อุบลพิทักษ์ และโยมคุณแม่อ่อน อุบลพิทักษ์ สำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ใน พ.ศ. 2500 ต่อมาสอบได้นักธรรมชั้นเอกใน พ.ศ. 2504 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค ใน พ.ศ. 2507 สอบได้ประกาศนียบัตรประโยคครูพิเศษมูลและเปรียญธรรม 6 ประโยค ใน พ.ศ. 2510 และสอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค ใน พ.ศ. 2517

ใน พ.ศ. 2550 ได้รับถวายปริญญาศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา จากมหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

สำหรับงานด้านการศึกษาพระปริยัติธรรม ใน พ.ศ. 2514 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม-บาลี วัดป่าแสงอรุณ พ.ศ. 2515 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี วัดนรนาถสุนทริการาม และ พ.ศ. 2516 เป็นกรรมการตรวจประโยคธรรมสนามหลวงและกรรมการตรวจประโยคบาลีสนามหลวง

ระหว่าง พ.ศ. 2518-2521 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ศูนย์ศึกษาบาลีอีสาน และใน พ.ศ. 2526 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรม สำนักศาสนศึกษาวัดป่าแสงอรุณ

ด้านอุดมศึกษาสงฆ์ ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน ระหว่าง พ.ศ. 2538-2541 และเป็นรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน ระหว่าง พ.ศ. 2541-2549 จากนั้นใน พ.ศ. 2549 เป็นที่ปรึกษามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน

นายพงศ์ธร กล่าวเพิ่มเติมว่า พระพรหมวชิรดิลกได้รับเกียรติคุณหลายประการ โดย พ.ศ. 2528 ได้รับประทานเกียรติบัตรพัดเชิดชูเกียรติสำนักศาสนศึกษาตัวอย่าง จากสมเด็จพระสังฆราช (วาสน์ วาสโน) ณ วัดเบญจมบพิตร กรุงเทพมหานคร

พ.ศ. 2532 ได้รับพระราชทานประกาศเกียรติคุณและเสาเสมาธรรมจักร ในงานสัปดาห์ส่งเสริมพระพุทธศาสนาเนื่องในวันวิสาขบูชา ประเภทส่งเสริมการศึกษาในพระพุทธศาสนา สาขาการศึกษาพระปริยัติธรรม

ใน พ.ศ. 2535, 2536, 2537, 2538, 2543 และ 2544 ได้รับเกียรติบัตรหรือประกาศเกียรติคุณเกี่ยวกับการปฏิบัติศาสนกิจด้านการปกครอง การสาธารณสงเคราะห์ การสาธารณูปการ การศึกษา และการเผยแผ่พระพุทธศาสนา จากสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

พ.ศ. 2549 ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 5 โดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี และใน พ.ศ. 2555 ได้รับตาราอวอร์ด ในโครงการปลุกหัวใจผู้หญิง หัวใจแม่ หัวใจโพธิสัตว์ จากแม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต ผู้ก่อตั้งเสถียรธรรมสถานและสาวิกาสิกขาลัย

สำหรับลำดับสมณศักดิ์ หลังสอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค ใน พ.ศ. 2517 ต่อมาวันที่ 5 ธันวาคม 2524 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ที่พระศรีปริยัติเวที

วันที่ 12 สิงหาคม 2535 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่พระราชวรานุวัตร มีราชทินนามว่า “พระราชวรานุวัตร ปริยัติวโรปกร ธรรมิกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี”

วันที่ 5 ธันวาคม 2541 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ที่พระเทพวรคุณ มีราชทินนามว่า “พระเทพวรคุณ อดุลธรรมโสภิต ตรีปิฎกบัณฑิต ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี”

วันที่ 5 ธันวาคม 2550 ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ที่พระธรรมดิลก มีราชทินนามว่า “พระธรรมดิลก ศากยปุตติยนายก สาธกธรรมวิจิตร ตรีปิฎกบัณฑิต ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี”

กระทั่งวันที่ 27 มิถุนายน 2566 ได้รับพระบรมราชโองการโปรดสถาปนาเป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง มีราชทินนามตามที่จารึกในหิรัญบัฏว่า “พระพรหมวชิรดิลก ศากยปุตติยนายก สาธกธรรมวิจิตร พิพิธศาสนกิจจการี ตรีปิฎกบัณฑิต ธรรมยุติกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี” สถิต ณ วัดป่าแสงอรุณ จังหวัดขอนแก่น มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 8 รูป ก่อนมรณภาพอย่างสงบที่วัดป่าแสงอรุณ พระอารามหลวง

ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์ รายงาน