🦠 เชื้อ H. pylori ต้นเหตุสำคัญ

💊 ยาแก้ปวด NSAIDs เพิ่มความเสี่ยง

🍽️ กินไม่ตรงเวลากระตุ้นอาการ ไม่ใช่สาเหตุหลัก

😣 ความเครียดทำให้อาการกำเริบได้

🚨 มีสัญญาณอันตรายควรรีบพบแพทย์

หลายคนเชื่อว่าการกินอาหารไม่ตรงเวลาเป็นสาเหตุของ “โรคกระเพาะ” แต่ข้อมูลทางการแพทย์ระบุว่า ความเชื่อนี้ไม่ถูกต้องทั้งหมด เพราะสาเหตุหลักของโรคกระเพาะหรือแผลในกระเพาะอาหารส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Helicobacter pylori (H. pylori) และการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) มากกว่าพฤติกรรมการรับประทานอาหารเพียงอย่างเดียว

แพทย์อธิบายว่า คำว่า “โรคกระเพาะ” ที่ประชาชนใช้กันทั่วไป เป็นคำเรียกรวมของหลายภาวะ ได้แก่ กระเพาะอาหารอักเสบ เยื่อบุกระเพาะเสียหาย แผลในกระเพาะอาหารหรือแผลในลำไส้เล็กส่วนต้น รวมถึงภาวะอาหารไม่ย่อย (Dyspepsia) ซึ่งแต่ละโรคมีสาเหตุและแนวทางรักษาแตกต่างกัน จึงไม่สามารถวินิจฉัยได้จากอาการปวดท้องเพียงอย่างเดียว

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ปวดหรือแสบบริเวณลิ้นปี่ แน่นท้อง อิ่มเร็ว ท้องอืด คลื่นไส้ และเรอบ่อย ขณะที่บางรายอาจไม่มีอาการเลย ส่วนอาการแสบร้อนกลางอกหรือมีน้ำรสเปรี้ยวย้อนขึ้นคอ อาจเกี่ยวข้องกับโรคกรดไหลย้อนมากกว่า

หนึ่งในสาเหตุสำคัญคือ การติดเชื้อแบคทีเรีย H. pylori ซึ่งสามารถอาศัยอยู่ในเยื่อบุกระเพาะอาหาร ทำให้เยื่อบุอ่อนแอ เกิดการอักเสบและแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น ผู้ป่วยที่ตรวจพบเชื้อจำเป็นต้องรับประทานยาปฏิชีวนะร่วมกับยาลดกรดตามแผนการรักษาของแพทย์ และควรตรวจยืนยันหลังรักษาเพื่อให้มั่นใจว่ากำจัดเชื้อได้สำเร็จ

อีกปัจจัยที่พบได้บ่อยคือ การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน และนาพรอกเซน ซึ่งอาจทำให้เยื่อบุกระเพาะอ่อนแอ เกิดการอักเสบ แผล หรือเลือดออกได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ผู้ที่เคยมีแผลในกระเพาะ หรือผู้ที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือดร่วมด้วย ทั้งนี้ ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนปรับการรักษา

นอกจากนี้ การดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ รวมถึงโรคบางชนิด เช่น โรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง หรือภาวะอาหารไม่ย่อยชนิดฟังก์ชัน (Functional Dyspepsia) ก็เป็นสาเหตุของอาการปวดท้องส่วนบนได้เช่นกัน

สำหรับประเด็นที่หลายคนสงสัยว่า “กินข้าวไม่ตรงเวลาทำให้เป็นโรคกระเพาะหรือไม่” คำตอบคือ การกินอาหารไม่ตรงเวลาไม่ได้เป็นสาเหตุหลักของการเกิดแผลในกระเพาะอาหาร แต่การปล่อยให้หิวนาน กินมื้อใหญ่ กินเร็ว หรือรับประทานอาหารปริมาณมาก อาจกระตุ้นให้เกิดอาการปวด แสบ แน่นท้อง หรือกรดไหลย้อนในผู้ที่มีปัญหาระบบทางเดินอาหารอยู่แล้ว

ด้านความเครียด แม้จะไม่ใช่ต้นเหตุโดยตรงของแผลในกระเพาะอาหาร แต่สามารถส่งผลต่อการทำงานของระบบทางเดินอาหาร ทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวด แน่นท้อง อิ่มเร็ว หรือคลื่นไส้ได้มากขึ้น อีกทั้งยังอาจทำให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น นอนน้อย สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือใช้ยาแก้ปวดบ่อย ซึ่งล้วนทำให้อาการรุนแรงขึ้น

การรักษาที่ถูกต้องจึงต้องรักษาตามสาเหตุ ไม่ควรซื้อยาลดกรดหรือยาแก้ปวดท้องรับประทานเองต่อเนื่อง เพราะอาจเพียงบรรเทาอาการชั่วคราวโดยไม่แก้ไขต้นเหตุของโรค ผู้ที่มีอาการเป็นซ้ำควรเข้ารับการตรวจหาเชื้อ H. pylori หรือส่องกล้องทางเดินอาหารตามดุลยพินิจของแพทย์

แพทย์แนะนำให้รับประทานอาหารในปริมาณที่เหมาะสม หลีกเลี่ยงการกินเร็ว งดสูบบุหรี่ ลดการดื่มแอลกอฮอล์ ใช้ยาแก้ปวดอย่างระมัดระวัง และรับประทานยาตามคำสั่งแพทย์ให้ครบ โดยเฉพาะผู้ที่รักษาการติดเชื้อ H. pylori

หากมีอาการปวดท้องหรือแสบท้องเป็นประจำ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ กลืนลำบาก อาเจียนบ่อย อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน หรือมีอาการคล้ายภาวะช็อก ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

#โรคกระเพาะ #สุขภาพ #Hpylori #ปวดท้อง #ความรู้สุขภาพ

ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์