เมื่อเวลา 14.30 น. วันที่ 19 มีนาคม 2569 ที่ห้องประชุมทองใบ ทองเปา คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จ.ขอนแก่น คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จับมือสถาบันอนุญาโตตุลาการ (THAC) และกระทรวงยุติธรรม จัดเสวนาวิชาการ “กฎหมายและการระงับข้อพิพาททางเลือกเพื่อสังคมแห่งความยุติธรรมที่เข้าถึงได้” โดยมีนายวัลลภ นาคบัว ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงยุติธรรมและโฆษกกระทรวงยุติธรรม นายสุริยพงศ์ ทับทิมแท้ ผู้อำนวยการสถาบันอนุญาโตตุลาการ อาจารย์กัญญารัตน์ โคตรภูเขียว ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยทางกฎหมายและบริการวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และผู้ช่วยศาสตราจารย์บุษกร ปราบณศักดิ์ ไทยเสถียร คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ท่ามกลางนักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะนิติศาสตร์ ผู้อำนวยการศูนย์ดำรงธรรมจังหวัดขอนแก่น และเจ้าหน้าที่ยุติธรรมจังหวัดขอนแก่น เข้ารับฟังจำนวนมาก โดยเวทีดังกล่าวตรงกับกิจกรรม Law & ADR Forum 2026 ที่คณะนิติศาสตร์ มข. และ THAC ประกาศจัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2569 เช่นกัน

นายสุริยพงศ์ ทับทิมแท้ ผู้อำนวยการสถาบันอนุญาโตตุลาการ (THAC) กล่าวว่า ปัจจุบันโลกอยู่ในยุคปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI การออกแบบกระบวนการยุติธรรมจึงต้องนำเทคโนโลยีเข้ามาประยุกต์ใช้ โดยเฉพาะในส่วนที่จะช่วยให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้มากขึ้น สอดคล้องกับภารกิจของกระทรวงยุติธรรมที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำให้ภาคประชาชน เพราะเมื่อเทคโนโลยีช่วยลดต้นทุน ช่วยประหยัดเวลา และทำให้เข้าถึงบริการได้ง่ายขึ้น ก็จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งยังสอดรับกับทิศทางที่ประเทศไทยกำลังให้ความสำคัญกับกรอบกำกับดูแล AI มากขึ้นในปี 2569

นายสุริยพงศ์กล่าวต่อว่า สถาบันอนุญาโตตุลาการในฐานะองค์กรที่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้น มีความเหมาะสมในการนำนโยบายรัฐบาลดิจิทัลมาปรับใช้กับภารกิจหลักด้านการระงับข้อพิพาทและอนุญาโตตุลาการ โดยขณะนี้มีแนวคิดพัฒนาระบบในหลายด้าน ทั้งการเข้าถึงบริการ การติดตามเรื่องคดี และการให้ความรู้ทางกฎหมายแก่ประชาชน เพื่อให้ประชาชนใช้กฎหมายได้อย่างถูกต้อง ไม่ตกเป็นผู้เสียหาย และไม่ไปละเมิดสิทธิผู้อื่น

ด้านนายวัลลภ นาคบัว ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงยุติธรรมและโฆษกกระทรวงยุติธรรม กล่าวว่า การให้บริการของกระทรวงยุติธรรมในภาพรวม ปัจจุบันทุกจังหวัดมีสำนักงานยุติธรรมจังหวัด ส่วนในพื้นที่ส่วนกลางมีศูนย์บริการร่วม ขณะเดียวกันประชาชนยังสามารถใช้สายด่วนกระทรวงยุติธรรม 1111 กด 77 เพื่อรับคำปรึกษาข้อกฎหมายฟรี โดยมีนิติกรและเจ้าหน้าที่ผู้รู้กฎหมายให้คำปรึกษาเบื้องต้น หากมีความเดือดร้อนเรื่องหนี้สิน กฎหมาย ครอบครัว ยาเสพติด การถูกละเมิดสิทธิ การถูกบูลลี่ หรือคดีพิพาทต่าง ๆ ก็สามารถประสานสำนักงานยุติธรรมจังหวัด หรือหากไม่สะดวก ก็เข้าหาศูนย์ยุติธรรมชุมชนที่กระจายอยู่ตามองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาลและตำบลต่าง ๆ ได้ในเบื้องต้น

ขณะที่อาจารย์กัญญารัตน์ โคตรภูเขียว ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยทางกฎหมายและบริการวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า ศูนย์ฯ มีวิสัยทัศน์ในการขับเคลื่อนงานวิจัยทางกฎหมายและบริการวิชาการด้วยนิติทัศนะและความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อสร้างความยุติธรรมอย่างยั่งยืน โดยความร่วมมือกับสถาบันอนุญาโตตุลาการครอบคลุมทั้งการพัฒนาหลักสูตรด้านการระงับข้อพิพาท การอบรมผู้ประนีประนอมและอนุญาโตตุลาการ การจัดคลินิกการระงับข้อพิพาทให้นักศึกษาได้เรียนรู้กับผู้เชี่ยวชาญโดยตรง ตลอดจนการวิจัยและบริการวิชาการด้านการระงับข้อพิพาททางเลือก ซึ่งเป็นทิศทางเดียวกับการผลักดันเวที Law & ADR Forum 2026 ของคณะนิติศาสตร์ มข.

ผู้ช่วยศาสตราจารย์บุษกร ปราบณศักดิ์ ไทยเสถียร กล่าวว่า การเสวนาครั้งนี้มุ่งเปิดมุมมองเรื่องการระงับข้อพิพาททางเลือก หรือ ADR ซึ่งในอดีตอาจยังไม่ได้รับความนิยมมากนัก เพราะสังคมคุ้นชินกับการใช้กระบวนการศาลเป็นหลัก แต่ในยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะการค้าระหว่างประเทศ กลไก ADR ได้รับความสำคัญมากขึ้น เพราะมีข้อดีทั้งด้านการประหยัดระยะเวลา ประหยัดค่าใช้จ่าย และช่วยให้ประชาชนเข้าถึงความยุติธรรมได้รวดเร็วขึ้น จึงกลายเป็นอีกหนึ่งวิธีการสำคัญในโลกธุรกิจระหว่างประเทศ และเป็นทักษะที่นักศึกษากฎหมายควรเรียนรู้เพิ่มเติมจากกระบวนการทางศาลแบบเดิม

ด้าน ผศ.กิตติบดี ใยพูล หัวหน้าสาขาวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า เวทีเสวนา “Law and Alternative Dispute Resolution Forum: Pathways to Accessible Justice” สะท้อนความเปลี่ยนแปลงสำคัญของระบบกฎหมายโลก ที่กำลังก้าวจากกระบวนทัศน์การระงับข้อพิพาทในศาลแบบดั้งเดิม ไปสู่การใช้กลไก ADR ที่ยืดหยุ่น มีประสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของสังคมได้หลากหลายยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการไกล่เกลี่ย การอนุญาโตตุลาการ หรือการใช้เทคโนโลยีเพื่อระงับข้อพิพาทผ่านระบบออนไลน์ ทั้งหมดล้วนช่วยเสริมสร้าง “Access to Justice” หรือการเข้าถึงความยุติธรรมของประชาชน

สำหรับประเทศไทย การพัฒนา ADR ไม่ได้เกี่ยวข้องเพียงการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้านกฎหมาย และการสร้างวัฒนธรรมการแก้ไขความขัดแย้งอย่างสร้างสรรค์ในสังคม โดยคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คาดหวังว่าเวทีเสวนาครั้งนี้จะเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และมุมมองจากทั้งภาควิชาการและภาคปฏิบัติ เพื่อนำไปสู่การพัฒนานโยบาย แนวทาง และความร่วมมือใหม่ ๆ ในอนาคต

#### ทีมข่าวขอนแก่นลิงก์ ####