สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่นวิจัยพบ เมนูเด็ดที่เด็ก Gen Z นิยมรับประทานและนำไปสู่การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับคือ “ส้มตำปลาร้า” เผยสาเหตุพ่อค้าแม่ค้าร้านส้มตำใช้ปลาร้าดิบผสม รวมถึงปลาร้าพาณิชย์ที่ยังหมักไม่ถึงเวลาที่เหมาะสมแต่เอามาขาย

รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยว่า จากการศึกษาและเก็บข้อมูลทางการวิจัยพบว่าเมนูอาหารที่ทำให้เด็ก Gen Z อายุ 17-29 ปี ในเขตเมืองติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับมากที่สุดคือ “ส้มตำปลาร้า” โดยเฉพาะส้มตำที่ใส่ “ปลาร้าต่อน” (ปลาร้าที่เป็นตัวหรือชิ้นเนื้อ) และเมนู “ตำเมี่ยง” ที่มีส่วนผสมของปลาร้าดิบ

โดยพฤติกรรมการติดเชื้อของเด็ก Gen Z กลุ่มอายุนี้ที่นำไปสู่การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับคือ ส้มตำปลาร้าในโรงเรียนและเขตเมือง โดยแม้เด็ก Gen Z จะไม่ได้มีพฤติกรรมการกิน “ก้อยปลา” หรือปลาดิบแบบดั้งเดิมเหมือนคนรุ่นก่อน แต่พวกเขายังคงนิยมกินส้มตำปลาร้า ซึ่งหลายร้านมีจุดขายอยู่ที่การใส่ปลาร้าแบบเป็นต่อน ทำให้มีโอกาสได้รับตัวอ่อนพยาธิที่ยังไม่ตายเข้าสู่ร่างกาย

นอกจากนั้นยังมีอันตรายจากปลาร้าพาณิชย์ คือหมักยังไม่ได้ที่แต่นำออกมาขาย ซึ่งปลาร้าที่ปลอดภัยต้องใช้เวลาหมักนาน 6 เดือนถึง 1 ปีเพื่อให้พยาธิตาย แต่ปลาร้าที่วางขายทั่วไปในปัจจุบันมักผลิตเพื่อตอบสนองความต้องการตลาดที่สูง (High Demand) จึงอาจลดระยะเวลาการหมักลง ทำให้พยาธิใบไม้ตับยังคงมีชีวิตอยู่และปนเปื้อนในส้มตำ

อีกทั้งยังมีอิทธิพลของสื่อโซเชียล เพราะ เด็ก Gen Z มีพฤติกรรมการเรียนแบบคลิปวิดีโอแนวกินดิบโชว์ เพื่อยอดไลก์ยอดวิว เช่น การกิน ซาชิมิปลาน้ำจืด หรือเมนูพิสดารที่มีการกินปลาที่มีชีวิต ตามกระแสในสื่อออนไลน์ ซึ่งเป็นแหล่งสะสมของพยาธิใบไม้ตับ

“สถิติที่น่ากังวล ผลการคัดกรองในโรงเรียนเขตเมืองพบว่าเด็กอายุ 15 ปีขึ้นไป มีอัตราการติดเชื้อสูงเกือบ 20% ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่สูงมากสำหรับกลุ่มประชากรที่เคยถูกมองว่ามีความเสี่ยงต่ำ ทั้งนี้ ตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับมักจะฝังตัวอยู่ในเนื้อและเกล็ดของ ปลาน้ำจืดเกล็ดขาว เช่น ปลาตะเพียน ปลาซิว ปลาสร้อย ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักในการนำมาทำเมนูปลาร้าและปลาดิบต่าง ๆ ด้วย” รศ.วัชรินทร์ กล่าว