|
คำศัพท์
|
คำแปล
- ความหมาย
|
| กวย |
ไกว หรือแกว่ง เช่น เขาก็แขวนหง่าไม้ กวยอยู่ฟางตาย โอยๆคาง เวทนาเสียงฮ้อง |
| กอก |
มวน(ยาสูบ) เช่น ข้า จั่งขอปากเว้าสมมา หมากสองคำ ยาสองกอก ผู้ข้าบอกพาหวาน เต็มพาบ๋าแม่.. |
| กก |
ต้น แรก พาทีทูล แต่ตอนกกโก้ ขานไขข้อ ความจริง |
| กกโก้ |
แต่ต้น ดั้งเดิม แจ้งทั่ว บ่มีอำเงื่อนไว้ ไขถ้วนซูประการ |
| กกเค้า |
ครั้งแรก คนแรก ต้นกำเหนิดเป็นกกเค้าเจ้าโคตรวงศา เป็นผู้พาสู้ซนแปลงบ้าน กาลก่อนกี้ มี ญาพ่อผู้เดียว |
| กง |
ขอบ วงล้อ ล้อเกวียน จักเชิญจอมเจ้าเกียนคำ ทังกงกำแลดุมแอก |
| กงกำ |
ล้อเกวียนทังทวยแปรก แลคานหลัง .. |
| กวม |
ครอบคลุม รวบ |
| กวย |
ไกว หรือแกว่ง เขาก็แขวนหง่าไม้ กวยอยู่ฟางตาย โอยๆคาง เวทนาเสียงฮ้อง |
| กวยโต่งเต่ง |
แกว่งไป-มาช้าๆ ไปเป็นเผดอยู่โนนหมากเป้ง กวยโต่งเต่งห้อยขา ลิ้นยาววาลิบแลบ |
| กอก |
มวน(ยาสูบ) ข้า จั่งขอปากเว้าสมมา หมากสองคำ ยาสองกอก ผู้ข้าบอกพาหวาน เต็มพาบ๋าแม่.. |
| ก่อง |
โหน โก่งลงมาท่อใบกล้วย ก้านก่องธรณี ไผบุญมี ยอเอาก็จิ่งได้ |
| ก่องค่องน่อง |
โค้งเป็นวงพอดี ตัดเอาสองป้องปาย ผ่าตามลายลิ่วล่อง เบ็ดให้ก่องค่องน่อง เอาสายค้องเกี่ยวเบ็ด |
| กองก้น |
โก้งโคง(โก่งตูด) ท้าวขี้คร้าน มันนอนตื่นสวย ฮอดยามควย |
| กองก้นกูดจูด |
หมอบหัวลงแล้วยกก้นขึ้น ไปนา บ่ลุก แม่ไปปลุก กองก้นกูดจูด |
| กองกอย |
ผีชนิดหนึ่ง คล้ายๆผีกระสือ ชอบกินขี้ ไปนา บ่ลุก แม่ไปปลุก กองก้นกูดจูด |
| กอม |
โค้งเข้าหากัน เช่น เขาควายเป็นต้น |
| ก้อม |
สั้น บ่อนสาวนางแมนน้อย ขุดกลอยมันเผิ่ม บ่อนขุดมันอีเซิ่ม เสียมก้อมฮอมผา |
| ก๋อม |
(สำนวน)ง่ายๆ หมูๆ |
| กินก๋อม |
(สำนวน)ได้มาอย่างง่ายๆ สบายๆ |
| ก้อมก้อย |
(ว)อย่างเชื่องช้า คลานก้อมก้อย ตอบแข้งตอบขา แล้วผัดว่า เอาแต่ญาท่าน ความคึดอ่านหั่นบ่เคยมี |
| ก้อย(๑) |
(ว)อาการคลาน ก้อยเข้ามาบักหล่า เถิบมาอย่านั่งมอ เฮียนกะแห่งน้อย เสาเหย้ากะแห่งเพ |
| ก้อย(๒) |
(น)อาหารอีสานชื่อดัง อีสานเฮาหากินง่าย นอนโคกกินก้อยกระต่าย ยามงายกินก้อยไข่มดแดง |
| ก้อย(๓) |
(ก)ทำอาหาร ประเภทก้อย ฆ่างัวน้อย ฮ้อยพูดซาวสอง ซิ้นสองกองเอาไปก้อย ดูกใหญ่น้อยต้มใส่กระทะ |
| กั้ง |
ให้เจ้าอยู่เหนือคน มีสัปทนกั้งเกศ เป็นผู้นำประเทศคาเม เป็นเสาเสหลักชาติ |
| กั้งโกบ |
มือป้องตามอง มันข้าโท่งบ้านค้อ เหลียวเห็นพอลิบลี่ แดดกะจี่ได้กั้งโกบส่องหา |
| กั่ว |
ตะกรั่ว แถมปนด้วย โลหะ ซีน กั่ว ยามเมื่อ เผาทั่วแล้ว เป็นก้อนต่อนคำ ฯ |
| กั้ว |
ยุ่งเกี่ยว เกี่ยวข้อง เกลือก ผีกก่อนลูกหล่า อย่าสุมากั้วแม่ ตมแฮ่งสิแปด คีงเจ้าก็สิเหม็น |
| กั้วปาก |
ล้างปาก (กั้วคอ ก็ว่า) กินอิ่มแล้ว กั้วคอกั้วปาก หาอูบหมาก อูบพู หยูกยา |
| กับก่าย |
(โบราณ)กลับกลาย กลับคืน สนเทห์แท้ คราวตาย กับก่าย ต่างก็หลบต่าวตั้ง เมือบ้านแห่งตน |
| กับแก้ |
ตุ๊กแก กับแก้ ฟ่าว เต้นคาบคอลึงค์ ติดปานตัง ไป่มีทางดิ้น |
| กับขีด |
ไม้ขีดไฟ ฝนตกลินแต่เช้าฮอดค่ำ ไฟซ้ำมามอด กะแพมก็เสีย กับขีดก็เล่าเปียก |
| กะจอน |
ตุ้มหู |
| กะจ้อน |
แคระแกรน เล็ก ไม่สมบูรณ์ |
| ม้ากะจ้อน |
ม้าพันธุ์ตัวเล็ก(ม้าบักจ้อน) พ.ศ.๒๕๐๔ ผู้ใหญ่ลีขี่ม้ากะจ้อน แดดฮ้อนๆใส่แว่นตาดำ |
| กะด้อ |
เหลือเกิน ผู้ได้มาพบพ้อ งามกะด้อคนมาเห็น แม่เป็นนางฟ้า |
| กะโด้น |
ท้ายทอย หริงเบิ่งโนมพรรณหน้า ราศีเทียมแทบ หน้าผากทังกะโด้น ก็งามล้นหลื่นหญิง |
| กะทอด |
เครื่องเรือน(ล่าง) อย่ามาเอาเป็นกะทอด อย่ามาจอดเป็น ขางอย่ามาวางเป็นขื่อ. |
| กะเทิน |
ครึ่งๆกลางๆ ไหนๆก็ไหนๆแล้ว คั่นว่า ราชภัฏ เป็นพอกะเทิน เพิ่นก็เอิ้น มหาวิทยาลัย อยู่ดอก |
| ตกกะเทิน |
(ตกกระไดพลอยโจน) ตกกะเทินว่าได้กำคอแข้ บ่วางให้หางฟาด ตกกะเทินได้ม้าบักก่ำน้อย หนีแส้ย่านห่ากิน |
| กะบอง |
ตะเกียง ขี้ไต้ น้ำไฮ่นาล้นหลาก น้ำมากไหลเนืองนอง แสงกะบองออกจับกบเขียด ทังนาเอียดนาทาม |
| กะโปะ |
กะลามะพร้าว บวยบ่มีด้าม สิเอาหยังมาค้างแอ่ง เขาสิเอิ้นว่ากะโปะหมากพร้าว บ่มีเอิ้นว่ากะบวย |
| กะแพม |
หินเหล็กไฟ หรือไฟแชก กะแพมพ่ออยู่กะโหล่งยา ตาเจ้าดีส่องหาให้แด เอาให้แม่โตจูดกะบองดังฟืนไฟ |
| กะโมะ |
ประจวบเหมาะ มาเจอะกัน แล้วเล่าลงสู่พื้น กะโมะ แม่ลิงมา นายพรานเลย ฆ่า คอนนำซ้ำ |
| กะโมม |
|
| กะออม |
|
| กะโอก |
|
| กะฮอก |
กระรอก ไปชมกวางหมีเม่น กาเร็นกะฮอกป่า ชมชะบาป่าเอื้อง เฟืองมี้ม่วงพนา |
| กาลัน |
การันตี ทุกข์คึดฮอดนาพูดน้อย โซ่นปันให้ ก่อนตายป๋า แม่เอาไปกาลันเขา ค่าหัวไปเมืองนอก |
| กางต้อน |
(โบราณ)เตรียมการต้อนรับ |
